Składniki mleka modyfikowanego w rankingu: co oceniamy i dlaczego

DHA (kwas dokozaheksaenowy) to długołańcuchowy wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-3, występujący między innymi w strukturach układu nerwowego i siatkówki oka. Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej DHA jest obowiązkowym składnikiem wszystkich preparatów do początkowego i dalszego żywienia niemowląt. Poszczególne produkty mogą różnić się jego ilością i źródłem, na przykład stosowaniem oleju rybiego lub oleju z mikroalg. Sama obecność DHA nie stanowi więc przewagi jednego prawidłowo skomponowanego mleka nad innym.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera DHA.

Oligosacharydy stanowią zróżnicowaną grupę węglowodanów. W preparatach dla niemowląt stosuje się między innymi galaktooligosacharydy (GOS), fruktooligosacharydy (FOS) oraz określone struktury oligosacharydów identycznych z występującymi w mleku kobiecym (HMO). Ich właściwości różnią się w zależności od konkretnego związku i zastosowanej ilości. Badania dotyczące niektórych mieszanek GOS/FOS wskazują między innymi na wpływ na konsystencję stolców. Nie oznacza to jednak, że każdy dodatek oligosacharydów zapewnia takie same efekty kliniczne.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera oligosacharydy.

Nukleotydy są związkami uczestniczącymi między innymi w budowie kwasów nukleinowych oraz procesach zachodzących w komórkach. Występują naturalnie również w mleku kobiecym. Niektórzy producenci wzbogacają preparaty dla niemowląt w określone nukleotydy. Ich dodatek był przedmiotem badań klinicznych, między innymi dotyczących wzrostu oraz odpowiedzi immunologicznej. Przepisy nie wymagają dodawania nukleotydów do preparatów.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera nukleotydy.

MFGM (milk fat globule membrane) to błona otaczająca kuleczki tłuszczu mlecznego, zawierająca między innymi fosfolipidy, sfingolipidy i białka. Występuje naturalnie w mleku kobiecym i mleku innych ssaków. Niektóre preparaty dla niemowląt zawierają dodatkowe koncentraty składników MFGM, a inne mają ją tylko naturalnie, w tłuszczu mlecznym (takie mleko dostaje w rankingu pół punktu). W badaniach klinicznych oceniano wpływ określonych preparatów wzbogaconych w MFGM na rozwój niemowląt. Wyników tych badań nie można automatycznie odnosić do każdego produktu zawierającego tłuszcz mleczny lub składniki MFGM, ponieważ ich ilość i skład mogą się różnić.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera MFGM.

Laktoferyna jest białkiem wiążącym żelazo, naturalnie występującym między innymi w mleku kobiecym i siarze. W badaniach laboratoryjnych i klinicznych analizowano jej właściwości związane z gospodarką żelazem oraz funkcjonowaniem układu odpornościowego. Niektóre preparaty dla niemowląt są wzbogacane w laktoferynę pozyskiwaną z mleka krowiego. Przepisy nie wymagają dodawania laktoferyny do preparatów.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera laktoferynę.

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które w odpowiednich ilościach mogą wywierać korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Niektóre preparaty dla niemowląt zawierają wybrane szczepy bakterii probiotycznych. Ich właściwości są zależne między innymi od szczepu, dawki oraz badanego zastosowania. Nie można zakładać, że wszystkie preparaty zawierające probiotyki wywierają jednakowy wpływ na mikrobiotę jelitową, trawienie czy zdrowie niemowląt. Przy porównywaniu produktów warto zwracać uwagę na dokładną identyfikację szczepów.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera probiotyki.

Tłuszcz mleczny jest naturalnym składnikiem mleka ssaków. Oprócz triglicerydów zawiera także cholesterol oraz określone składniki lipidowe, w tym fosfolipidy i sfingolipidy związane między innymi z błoną kuleczek tłuszczu mlecznego (MFGM). W recepturach preparatów dla niemowląt może być wykorzystywany jako jedno ze źródeł tłuszczu, obok olejów roślinnych. Jego ilość oraz skład gotowego preparatu zależą od zastosowanych surowców i technologii produkcji. Sama obecność tłuszczu mlecznego nie oznacza automatycznie lepszych wyników zdrowotnych.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera tłuszcz mleczny.

L-metylofolian wapnia (5-MTHF) to sól wapniowa biologicznie aktywnej formy folianu, czyli witaminy B9. Jest to dominująca forma folianów w mleku kobiecym. Zwykły kwas foliowy jest formą syntetyczną, która wymaga przemian w organizmie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał L-metylofolian wapnia za bezpieczne źródło folianów w preparatach dla niemowląt, a w UE dopuszczono go do stosowania w 2021 roku. W randomizowanym badaniu na 240 niemowlętach (Troesch i wsp., 2019) mleko z L-metylofolianem dawało mniejsze stężenie niezmetabolizowanego kwasu foliowego w osoczu niż mleko ze zwykłym kwasem foliowym (0,73 wobec 1,15 nmol/l), bez różnic w tolerancji i przyroście masy ciała. Nie udowodniono, że niemowlęta rozwijają się dzięki niemu lepiej, a preparat ze zwykłym kwasem foliowym nie jest przez to gorszy pod względem bezpieczeństwa czy wartości odżywczej.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera L-metylofolian wapnia.

Immunoglobuliny, w tym immunoglobuliny G (IgG), to białka odpornościowe (przeciwciała) występujące w siarze i mleku ssaków, także w mleku kobiecym. W preparatach dla niemowląt zwykle nie występują w znaczących ilościach, ponieważ są wrażliwe na obróbkę termiczną. Niektóre produkty zawierają je jako osobny dodatek, na przykład w postaci koncentratu otrzymywanego z siary. Brakuje jednak jednoznacznych dowodów, że immunoglobuliny dodane do preparatu mają u niemowląt działanie porównywalne z przeciwciałami z mleka matki, a skuteczność takiego dodatku zależy od ilości i postaci składnika. Brak tego składnika nie oznacza, że preparat jest gorzej skomponowany.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które zawiera immunoglobuliny (IgG).

Lecytyna sojowa to składnik pozyskiwany z soi, wykorzystywany w przemyśle spożywczym przede wszystkim jako emulgator. Składa się głównie z fosfolipidów, ale w zależności od sposobu produkcji może zawierać niewielkie ilości resztkowych białek sojowych. Białka te mogą mieć znaczenie dla osób z alergią na soję, chociaż większość osób uczulonych toleruje lecytynę sojową. Z tego względu część rodziców preferuje produkty bez tego składnika. Nie oznacza to jednak, że lecytyna sojowa jest szkodliwa dla zdrowych niemowląt.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które nie zawiera lecytyny sojowej.

Olej sojowy jest źródłem tłuszczu roślinnego, zawierającym między innymi kwas linolowy i kwas alfa-linolenowy. Stosowany w żywności wysoko rafinowany olej sojowy zawiera bardzo mało białek sojowych. Badania z udziałem osób uczulonych na soję wskazują, że taki olej jest zazwyczaj dobrze tolerowany. Część rodziców wybiera preparaty bez oleju sojowego ze względu na własne preferencje dotyczące źródeł tłuszczu. Jego obecność w prawidłowo skomponowanym preparacie nie jest jednak sama w sobie dowodem gorszej jakości lub bezpieczeństwa.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które nie zawiera oleju sojowego.

Olej palmowy i jego frakcje, w tym oleina palmowa, bywają wykorzystywane jako źródło kwasu palmitynowego w mieszankach tłuszczowych preparatów dla niemowląt. W niektórych badaniach klinicznych porównujących receptury zawierające znaczny udział oleiny palmowej z recepturami bez niej obserwowano niższe wchłanianie wapnia i tłuszczu, a także różnice w konsystencji stolców. Wyniki zależą jednak od całego składu preparatu, w tym struktury tłuszczów. Nie oznacza to, że każdy preparat zawierający olej palmowy jest szkodliwy albo że jego brak gwarantuje lepszy rozwój kości.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które nie zawiera oleju palmowego.

Maltodekstryna jest mieszaniną węglowodanów otrzymywanych w wyniku częściowego rozkładu skrobi. Może być stosowana jako źródło węglowodanów w żywności, w tym w określonych preparatach dla niemowląt. Niektórzy rodzice preferują receptury, w których głównym albo jedynym węglowodanem jest laktoza, czyli cukier naturalnie występujący w mleku kobiecym. Nie ma jednak wystarczających podstaw, aby uznawać każdy preparat zawierający maltodekstrynę za szkodliwy lub mniej odpowiedni dla zdrowych niemowląt. Znaczenie ma cały skład produktu i jego przeznaczenie.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które nie zawiera maltodekstryny.

Olej rybi jest jednym ze źródeł długołańcuchowych kwasów tłuszczowych omega-3, w tym DHA. W preparatach dla niemowląt DHA może pochodzić zarówno z odpowiednio przygotowanego oleju rybiego, jak i z określonych olejów mikroalgowych. Część rodziców preferuje produkty bez oleju rybiego ze względu na pochodzenie surowca lub własne preferencje dotyczące składników. Jakość i stabilność olejów bogatych w DHA wymagają odpowiedniej kontroli niezależnie od ich pochodzenia. Brak oleju rybiego nie oznacza sam w sobie wyższej wartości odżywczej preparatu.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które nie zawiera oleju rybiego.

Skrobia jest węglowodanem zbudowanym z cząsteczek glukozy. W określonych preparatach dla niemowląt można wykorzystywać odpowiednio przetworzoną skrobię, między innymi do zmiany konsystencji produktu. Skrobia jest również stosowana w niektórych zagęszczonych preparatach przeznaczonych dla niemowląt z problemem ulewania. Jej obecność nie oznacza automatycznie, że produkt jest ciężkostrawny lub nieodpowiedni dla zdrowego niemowlęcia. Wybór preparatu powinien uwzględniać jego pełny skład oraz przeznaczenie.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które nie zawiera skrobi.

Certyfikat BIO oznacza, że producent deklaruje wytwarzanie mleka zgodnie z unijnymi przepisami o produkcji ekologicznej (surowce z gospodarstw ekologicznych, ograniczenia dla dodatków i metod przetwarzania), a produkt jest oznaczony europejskim logo ekologicznym i podlega kontroli jednostki certyfikującej. Wszystkie mleka modyfikowane dopuszczone do sprzedaży w Unii Europejskiej muszą spełniać te same, rygorystyczne wymagania dotyczące składu i bezpieczeństwa, także te bez certyfikatu BIO. Nie udowodniono, że mleko ekologiczne jest zdrowsze dla niemowlęcia, dlatego traktujemy certyfikat jako cechę wyróżniającą dla rodziców, którzy chcą wybrać produkt ekologiczny, a nie jako dowód lepszej jakości.

W rankingu: punkt dostaje mleko, które ma cechę: Posiada certyfikat BIO.